Het plein is van alle tijden

| Aluin

Het slechte nieuws is: Overal is crisis. Vooral in de economie en in het milieu. Meteorologische en financiële stormen razen over de wereld. Het water staat ons aan de lippen. Het goede nieuws is: Er is weer een reden om het huis te verlaten en elkaar op te zoeken. Wat je ook mag vinden van de Occupy-beweging, van de Arabische lente, van de rellen of betogingen, de apathie is weg en betrokkenheid bij de wereld en elkaar lijkt toe te nemen.

De plek waar blijdschap, woede, verdriet, bezorgdheid verlies en victorie gevierd wordt is vanouds het plein. Natuurlijk vanwege de mogelijkheid om veel mensen bij elkaar te krijgen, maar ook omdat elke gemeenschap een open ruimte (nodig) heeft om zijn rituelen te ondergaan. Het plein is de plek waar revoluties geboren maar ook weer bevochten worden, waar overwinningen gevierd en nederlagen herdacht worden.

In Koning Oidipous van Sofokles is het ook crisis. De pest heerst in de stad Thebe, waar Oidipous Koning is. Jong en oud kruipt bij elkaar op de markt. Om aandacht te vragen en elkaar te ondersteunen:

PRIESTER

Oidipous, u, die mijn land regeert,

ons ziet u bij uw altaar zitten, jong

en oud, de een nog zonder kracht om ver

te vliegen anderen zwaar van ouderdom,

ikzelf, priester van Zeus, en deze bloem

van onze jeugd. De massa van het volk

zit op de markt, voor Pallas’ heiligdom

en bij het orakelvuur aan de rivier.

De stad maakt slagzij, zoals u zelf ziet,

En kan het hoofd niet uit de diepten van

de dodelijke deining oprichten,

vergaat tot in de knoppen van de oogst,

vergaat door de onvruchtbaarheid van vee

en vrouwen. Ook de bliksem van de koorts

is ingeslagen, de gehate pest,

die Thebe leeg maakt en de zwarte dood

met jammerklachten en gehuil verrijkt.

Met deze kinderen wend ik mij tot u.

Niet dat ik u gelijk acht aan een god,

maar bij problemen en In het verkeer

met goden is geen mens uw evenknie.

(Proloog uit Koning Oidipous. Sofokles. 425 vC. Vertaald door Gerard Koolschijn)

 

Bedoeld of onbedoeld geeft het bestuur bij de inrichting van een stad de bevolking invloed door een plein in het centrum te situeren. Een plein is een open podium. Van en voor het volk. Zonder ideologische lading. Of tegen de heersende ideologie. Wees dus zuinig op de pleinen. Daar werd en wordt nog steeds geschiedenis geschreven.

©Erik Snel, Utrecht, 10 januari 2012